Jak przypominają naukowcy ze szwedzkiego Uniwersytetu Technicznego Chalmersa w Göteborgu, każdego roku na świecie z powodu chorób układu krążenia umiera blisko 18 mln osób. Ponad cztery piąte tych zgonów jest spowodowanych zawałami serca i udarami mózgu.

Jak dodają badacze, jedną z głównych przyczyn jest odkładanie się cholesterolu w naczyniach krwionośnych. Z tego powodu obniżenie poziomu cholesterolu LDL, często nazywanego w uproszczeniu „złym cholesterolem”, to jedna z głównych strategii redukcji ryzyka chorób naczyniowych.

Jednak – podkreślają naukowcy – u niektórych osób choroba wieńcowa rozwija się nawet wtedy, gdy dzięki leczeniu poziom cholesterolu LDL spada do zalecanych wartości.

Do utrzymywania się podwyższonego ryzyka mogą przyczyniać się inne cząstki transportujące tłuszcze we krwi. Dotychczas nie było jednak jasne, dlaczego tak się dzieje.

Szwedzki zespół postanowił znaleźć odpowiedź na to pytanie.

„W badaniu tym chcieliśmy zrozumieć, co dzieje się poza samym odkładaniem się cholesterolu w ścianach tętnic, m.in. czy różne cząstki transportujące tłuszcze mogą uszkadzać naczynia krwionośne na różne sposoby. Chcieliśmy też wiedzieć, dlaczego ryzyko chorób serca utrzymuje się mimo obniżenia poziomu cholesterolu LDL” – podkreśla dr Jakub Morze z Uniwersytetu Technicznego Chalmersa, główny autor badania opisanego na łamach „European Heart Journal”.

Naukowcy wykorzystali analizę białek, aby lepiej poznać działanie trzech rodzajów cząstek transportujących tłuszcze we krwi – LDL, lipoprotein bogatych w trójglicerydy (TRL) oraz lipoproteiny(a), czyli Lp(a).

Wszystkie one mogą przyczyniać się do odkładania cholesterolu w ścianach tętnic.

Choć cząstki LDL są najliczniejsze, wcześniejsze badania tego samego zespołu wskazały już, że pojedyncze cząstki TRL i Lp(a) mogą być bardziej szkodliwe w przeliczeniu na cząstkę, znacząco przyczyniając się do ryzyka chorób serca.

Białka pełnią w organizmie wiele ważnych funkcji – podkreślają eksperci.

Dlatego poziom białek i ich aktywność zmieniają się pod wpływem diety, stresu, starzenia się czy chorób.

To z koeli oznacza, że ich analiza pozwala uzyskać aktualny obraz stanu istotnych dla zdrowia procesów zachodzących w organizmie.

W badaniu połączono wyniki pomiarów poziomu niemal 3 tys. obecnych we krwi białek z danymi genetycznymi i zbieranymi przez wiele lat informacjami o stanie zdrowia uczestników.

Okazało się m.in., że cząstki TRL i Lp(a), mimo różnic między nimi, wykazują wiele podobieństw pod względem związanych z nimi białek i potencjalnie szkodliwego działania.

Te wspólne wzorce białkowe wskazywały na związek z późniejszym rozwojem chorób serca.

W cząstkach tych wykryto również białka przyciągające komórki układu odpornościowego, co może sprzyjać stanom zapalnym i zmianom w strukturze ścian naczyń krwionośnych.

– Podobieństwo między TRL i Lp(a) jest jednym z najciekawszych odkryć. Sugeruje ono, że cząstki te mogą wpływać na te same procesy zapalne i zmiany zachodzące w naczyniach krwionośnych. W przyszłości może to pomóc w określeniu celów bardziej precyzyjnych działań zapobiegających chorobom serca – mówi dr Morze.

Zdaniem naukowców, ich odkrycie może otworzyć drogę do nowych metod prewencji chorób krążeniowych. „Obniżanie poziomu cholesterolu LDL pozostaje podstawą profilaktyki chorób serca” – podkreśla kierujący pracami prof. Clemens Wittenbecher z Uniwersytetu Technicznego Chalmersa.

„Nasze wyniki wskazują na procesy biologiczne, które mogą pomóc wyjaśnić, dlaczego ryzyko chorób serca utrzymuje się mimo obniżenia poziomu LDL. Kolejnym krokiem będzie ustalenie, czy monitorowanie tych procesów lub wpływanie na nie może poprawić skuteczność profilaktyki jako uzupełnienie obecnie stosowanych metod leczenia” – dodaje.

Marek Matacz (PAP)

mat/ zan/