Łączenie spożycia cukru z przyjmowaniem antybiotyków nasila uszkodzenia mikrobiomu jelitowego, wywoływane przez leki. Przy niektórych poważnych chorobach jest to szczególnie niebezpieczne.

Choć antybiotyki na co dzień ratują zdrowie i życie, to jednym ze skutków ubocznych ich działania jest osłabianie naturalnego mikrobiomu człowieka, w tym mikrobioty jelitowej. Skutkiem jest m.in. większa podatność na zakażenia.

Zespół z NYU Langone Health i innych ośrodków przeprowadził badanie, w którym monitorowano każdy produkt spożywczy w 9419 posiłkach, zjedzonych przez 173 hospitalizowanych pacjentów onkologicznych. Następnie przeprowadzono analizę zmian w ich mikrobiomie jelitowym.

Naukowcy stwierdzili wyraźny spadek tzw. różnorodności alfa o 21 proc. na każde 100 g cukru spożytego w ciągu 48 godzin przed leczeniem. Różnorodność alfa jest miarą zróżnicowania korzystnych gatunków bakterii obecnych w jelitach.

Jednocześnie łączenie cukru z antybiotykami nasilało rozwój bakterii Enterococcus faecium, związanej z trudnymi do leczenia infekcjami.

Wyniki te potwierdzono w eksperymentach na myszach.

Do trzeciego dnia badania ekspozycja na antybiotyk oraz sacharozę w diecie doprowadziła do ponad 16-krotnego wzrostu liczebności bakterii z rodzaju Enterococcus w jelitach. Do szóstego dnia badania - doprowadziła ona do ponad trzydziestokrotnie większej ich liczebności.

"Dowiadujemy się coraz więcej o tym, w jaki sposób szkody, wyrządzane mikrobiomowi przez antybiotyki, wiążą się z długoterminowymi problemami zdrowotnymi. Ważne jest więc zidentyfikowanie czynników, które mogą ograniczyć te niezamierzone zagrożenia" – zaznacza dr Jonas Schluter z NYU Langone, jeden z naukowców kierujących badaniem , opisanym na łamach "Nature". – "Nasze badanie, w którym przeanalizowaliśmy ponad 9 tys. zarejestrowanych posiłków, pozwala sądzić, że może w tym pomóc modyfikacja diety w trakcie antybiotykoterapii i po jej zakończeniu, zwłaszcza ograniczenie spożycia słodyczy".

Naukowcy badali pacjentów z nowotworami krwi, ponieważ często otrzymują oni antybiotyki, a podczas hospitalizacji możliwe jest bardzo dokładne monitorowanie spożywanego przez nich jedzenia.

"Mikrobiom okazuje się coraz ważniejszym czynnikiem w opiece nad pacjentami onkologicznymi" – podkreśla jeden z badaczy, dr Marcel van den Brink, naczelny lekarz City of Hope. – "U pacjentów poddawanych intensywnemu leczeniu, takiemu jak przeszczep szpiku kostnego, zachowanie zdrowej różnorodności mikrobiomu jelitowego może mieć istotne znaczenie dla wyników terapii. Badania takie jak to pomagają nam lepiej zrozumieć, w jaki sposób codzienne czynniki, w tym dieta, mogą wpływać na delikatną równowagę, która oddziałuje na odpowiedź pacjentów na leczenie, przebieg rekonwalescencji oraz występowanie działań niepożądanych".

Badacze wyjaśniają, że np. pacjenci z nowotworami krwi, którzy przechodzą przeszczep komórek macierzystych, są zwykle hospitalizowani przez kilka tygodni. W tym czasie otrzymują zarówno chemioterapię, jak i antybiotyki, i dochodzi wówczas do dużych zmian w sposobie odżywiania oraz poważnego uszkodzenia mikrobiomu jelitowego. U tych pacjentów szkodliwe bakterie, takie jak Enterococcus faecium, często zaczynają intensywnie się namnażać, ponieważ pozostała część ekosystemu jelitowego zostaje uszkodzona.

"Zwłaszcza u osób z nowotworami krwi uszkodzenie mikrobiomu wiąże się z gorszymi wynikami leczenia, w tym z wyższą śmiertelnością ogólną i większym ryzykiem zakażeń. Ważnym kolejnym krokiem będzie zaprojektowanie badań klinicznych, które sprawdzą, czy krótkoterminowe zmiany w diecie mogą poprawić wyniki leczenia pacjentów" – mówi jeden z autorów badania, Jonathan Peled, zastępca dyrektora Center for Hematological Malignancies w Memorial Sloan Kettering Cancer Center.

"Nowe badanie wskazuje, że obecne w diecie cukry nasilają zaburzenia mikrobiomu wywołane przez antybiotyki. Prawdopodobnie dzieje się tak dlatego, że potencjalnie szkodliwe bakterie, które przetrwały antybiotykoterapię, korzystają z cukrów zawartych w pożywieniu i dzięki nim mogą się namnażać. Choć wyniki sugerują, że ograniczenie cukrów prostych może zmniejszyć uszkodzenia mikrobiomu - nadal nie wiadomo, czy cukier bezpośrednio wspomaga rozwój bakterii Enterococcus, osłabia konkurujące z nimi bakterie, czy też działa u pacjentów poprzez inny mechanizm" – dodaje jeden z autorów, William Jogia z Institute for Systems Genetics.

Marek Matacz (PAP)

mat/ zan/