Xylopolis - Centrum Sztuki i Nauki o Drewnie - zgodnie z założeniami ma się zajmować tematyką drewna: od nauki i biznesu po historię, edukację, kulturę. Placówka ma być wzorowana na Centrum Nauki „Kopernik” czy innych tematycznych centrach naukowych; ma służyć rozwojowi regionu i turystyki. Będzie zlokalizowane w rejonie Puszczy Białowieskiej, w Hajnówce.

W piątek uroczyście rozstrzygnięto konkurs na koncepcję architektoniczno-budowlaną Xylopis, na którą nadesłano ponad 20 projektów.

- To projekt dla nas szczególny, bo wyrasta z tego, co w Podlaskiem mamy wyjątkowe: z lasu, z przyrody, z drewna i tradycji, która od pokoleń jest częścią naszego regionu - powiedział jeszcze przed ogłoszeniem wyników marszałek województwa podlaskiego Łukasz Prokorym. Zaznaczył, że Xylopolis ma być czymś więcej niż tylko opowieścią o drewnie, ma łączyć to, co naturalne z tym, co nowoczesne: kulturę z nauką, a tradycję z przyszłością. Dodał, że miejsce ma inspirować mieszkańców województwa, a także przyciągać turystów.

Zwycięskim projektem okazał się projekt firmy WXCA, którego twórcy otrzymali nagrodę w wysokości 40 tys. zł, a także zaproszenie do negocjacji w trybie zamówienia z wolnej ręki w sprawie szczegółowego opracowania projektowego nagrodzonej pracy konkursowej. Jak podkreślił Prokorym, odczytując werdykt, była to „bezwzględnie najlepsza koncepcja”.

- Nagrodzony projekt Xylopolis w sposób przekonujący odpowiada na postawioną w konkursie potrzebę tworzenia architektury kompletnej, zakorzenionej w zdefiniowanym miejscu i wrażliwej na jego przyrodniczo-kulturowy kontekst - powiedział przewodniczący jury Maciej Kuryłowicz ze Stowarzyszenia Architektów Polskich, które wspólnie z władzami województwa zorganizowało konkurs.

Kuryłowicz podkreślił, że siłą nagrodzonej koncepcji jest półotwarty charakter pawilonowego budynku z drewnianymi ścianami wewnętrznymi, który wpisuje się w otaczający go las. Dodał, że Xylopolis zostało zaprojektowane jako część większego założenia parkowo-krajobrazowego z pobliską stacją kolejki wąskotorowej, co - jak zaznaczył Kuryłowicz - „może się stać podstawą niezwykłej podróży przez unikalny krajobraz Puszczy Białowieskiej”.

Zwrócił też uwagę na rozbudowany program edukacyjny, który znajduje się nie w budynku, ale poza nim. Zaplanowano tam m.in. różne ścieżki i stacje tematyczne. - Projekt wyróżnia się umiejętnym połączeniem architektury, krajobrazu i programu w jedną, czytelną ideowo całość. Jego wartość nie wynika wyłącznie z formy budynku, ale przede wszystkim ze sposobu, w jaki architektura ustanawia relacje z miejscem i proponuje model jego poznawania - dodał przewodniczący jury.

Michał Czerwiński z nagrodzonego zespołu powiedział, że architektom bardzo zależało, aby przygotowana koncepcja łączyła elementy krajobrazu z architekturą i tworzyła przyjazne miejsce doświadczania natury i kultury.

W konkursie przyznano też 2. miejsce oraz dwa wyróżnienia; 3. miejsca nie przyznano.

Xylopolis ma powstać w Hajnówce do 2029 roku, a jego budowa będzie dofinansowana ze środków unijnych. W lipcu ubiegłego roku władze Hajnówki przekazały na ten cel w formie darowizny dwie działki o łącznej powierzchni blisko 7 ha.

Jak podał w piątek dziennikarzom członek zarządu województwa podlaskiego Jacek Piorunek, koszt tej inwestycji to ok. 70 mln zł. Powiedział, że po rozstrzygnięciu konkursu firma będzie miała osiem miesięcy na przygotowanie projektu budowlanego i uzyskanie pozwolenia na budowę, wtedy też zostanie ogłoszony przetarg.

Pierwotnie idea Xylopolis pojawiła się kilka lat temu, gdy Podlaskie - z różnymi instytucjami i Ministerstwem Klimatu i Środowiska - przygotowało pod takim hasłem, w 2021 r., w polskim pawilonie ekspozycję na światową wystawę EXPO w Dubaju. Pomysłodawcą idei powołania centrum o drewnie była Fundacja Unitalent przy firmie Unibep SA z Bielska Podlaskiego.

Wstępnie zakładano, że siedziba Xylopolis będzie wybudowana w sąsiedztwie Podlaskiego Muzeum Kultury Ludowej pod Białymstokiem. Była gotowa już koncepcja architektoniczna. Obecne władze województwa podlaskiego rozpoczęły dyskusję, czy takie centrum ma powstać i w jakim kształcie. Pojawiał się pomysł, by było to miejsce w pobliżu Puszczy Białowieskiej. Jak wyjaśniał wówczas marszałek województwa podlaskiego Łukasz Prokorym, to naturalne miejsce dla centrum o drewnie, by znajdowało się w mieście położonym w sąsiedztwie Puszczy Białowieskiej i było atrakcją dla turystów odwiedzających ten teren. (PAP)

swi/ miś/