Naukowcy z międzynarodowego zespołu badawczego koordynowanego przez Uniwersytet Pekiński (Chiny) przeanalizowali ponad 88 tys. fragmentów lasów na terenie USA. Wykorzystali dane z pomiarów terenowych oraz obserwacje satelitarne. Na tej podstawie oceniali produktywność lasów, czyli tempo przyrastania roślinności. Sprawdzali, co działo się z nią podczas ekstremalnych warunków: upałów, suszy lub nadmiaru wody w glebie, a także wtedy, gdy dwa takie zjawiska występowały jednocześnie.

Jak wyjaśnili, takie połączenia są dla drzew szczególnie trudne. Podczas upału gleba szybciej wysycha, a rośliny tracą więcej wody, dlatego susza staje się jeszcze dotkliwsza. Z kolei wysoka temperatura połączona z bardzo mokrym podłożem ogranicza dopływ tlenu do korzeni, co może prowadzić do ich uszkodzenia.

Okazało się, że w latach 2001-2020 na każdym z analizowanych obszarów przynajmniej raz wystąpiły jednocześnie upał i susza albo upał i nadmiar wody w glebie. Współwystępowanie tych zjawisk szkodziło lasom bardziej niż każde z nich z osobna. Produktywność spadała wtedy silniej, a lasy wolniej wracały do wcześniejszego stanu. Szczególnie niekorzystne było połączenie bardzo wysokiej temperatury z suszą.

Autorzy zauważyli jednak, że jeśli na danym terenie rosło więcej różnych gatunków drzew, spadek produktywności był mniejszy, a po ustąpieniu niekorzystnych warunków las szybciej odzyskiwał wcześniejsze tempo wzrostu.

Zdaniem autorów oznacza to, że bioróżnorodność może działać jak zabezpieczenie: jeśli jakiś gatunek źle znosi dane warunki, inne mogą radzić sobie lepiej i częściowo podtrzymywać funkcjonowanie całego lasu.

Jak podkreślili, odkrycie to jest szczególnie istotne w obliczu coraz częstszych okresów ekstremalnej pogody. Ma też znaczenie dla klimatu, ponieważ wolniejszy wzrost lasów oznacza, że pochłaniają one mniej dwutlenku węgla.

Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie „Nature Communications”.

Katarzyna Czechowicz (PAP)

kap/ zan/