Na posiedzeniu omawiano polską ofertę akademicką na kampusach zagranicznych. Wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego Andrzej Szeptycki powiedział, że obejmuje on lektoraty języka polskiego, studia polonistyczne i studia nad Polską, projekty badawcze, współpracę instytucjonalną oraz inicjatywy służące budowaniu powiązań naukowych.

Wiceminister podsumował m.in. program „Lektorzy NAWA”. W roku akademickim 2025/2026 w ramach tej inicjatywy na 91 uczelniach w 43 państwach pracowało 96 lektorów. Szef NAWA dr Wojciech Karczewski ocenił, że program ten znacząco wpłynął na zainteresowanie certyfikacją języka polskiego jako obcego. Przypomniał, że jeszcze kilka lat temu do takich egzaminów podchodziło rocznie kilka tysięcy osób, a teraz to już około 40 tys. Przytoczył też prognozy, według których liczba ta może wzrosnąć nawet do 80 tys. rocznie.

Zdaniem Karczewskiego lektorzy ci są „bardzo często pierwszym kontaktem, jeżeli chodzi o nasz kraj poza jego granicami".

Z przedstawionych na komisji przez wiceministra Szeptyckiego informacji wynika, że w roku akademickim 2025/2026 liczba studentów zagranicznych na polskich uczelniach spadła do 98 tys. (z 108 tys. w roku 2024/2025).

Szef NAWA skomentował, że spadek ten wiąże się ze ściślejszą weryfikacją dokumentów kandydatów po wejściu w życie nowych przepisów wizowych. Dodał, że od lipca ubiegłego roku to NAWA weryfikuje dokumenty kandydatów na studia w Polsce. Poinformował, że tylko w ostatnich miesiącach wykryto ponad 1000 osób, które chciały studiować na podstawie fałszywych dokumentów.

- Wcześniej, przed obowiązywaniem tej ustawy (wizowej - przyp. PAP), prawdopodobnie wiele osób przyjechało na studia w Polsce na podstawie fałszywych dokumentów – ocenił Karczewski. Jak dodał, osoby takie ubiegały się o status studenta, otrzymywały wizę, a następnie nie podejmowały nauki.

Wiceminister Szeptycki omówił też inicjatywy wspierające rozwój studiów nad Polską, tzw. Polish Studies. Wspomniał m.in. o Interdyscyplinarnym Ośrodku Studiów Polskich w Hajfie (Izrael), działającym od 2021 roku przy wsparciu NAWA.

Z kolei pod koniec tego roku ma powstać inicjatywa Oxford Poland Hub. - Celem przedsięwzięcia jest stworzenie trwałej platformy współpracy między Uniwersytetem Oksfordzkim a polskim środowiskiem akademickim. Hub ma wspierać rozwój wspólnych projektów badawczych, organizację konferencji oraz nawiązywanie partnerstw – powiedział wiceszef resortu nauki. Budżet tej inicjatywy ma wynieść około 1,5 mln zł rocznie.

Z polskiego budżetu wspierana jest również filia Uniwersytetu w Białymstoku w Wilnie, gdzie kształci się około 350 studentów.

Szeptycki przypomniał również, że w 2025 roku ministerstwo nauki uruchomiło przedsięwzięcie ScalePL, które służy wspieraniu działań polskich uczelni na rzecz ich umiędzynarodowienia oraz promocji osiągnięć w Dolinie Krzemowej. Program obejmuje 12 wiodących polskich uczelni i koncentruje się na rozwoju współpracy naukowej, wymianie doświadczeń w zakresie komercjalizacji wyników badań oraz wspieraniu rozwoju startupów i scale-upów. Budżet tego przedsięwzięcia to 6 mln złotych.

Również w 2025 roku - dodał wiceminister - została uruchomiona inicjatywa Poland in Silicon Valley — platforma współpracy 14 polskich uczelni z tamtejszym ekosystemem technologicznym.

W trakcie dyskusji przewodniczący Polskiej Komisji Akredytacyjnej dr hab. Janusz Uriasz poinformował, że polskie uczelnie są obecne w 9 krajach, gdzie utworzono 20 filii oferujących kształcenie na 44 kierunkach. Zwrócił przy tym uwagę na ograniczenia prawne w ocenie jakości kształcenia poza granicami Polski. Polska Komisja Akredytacyjna ma bardzo ograniczone albo w ogóle nie ma narzędzi do oceny jakości poza granicami naszego kraju. - W związku z tym chciałbym zaapelować o możliwość zwiększenia kompetencji PKA w tym zakresie – powiedział Uriasz, dodając, że do tego niezbędne są pilne zmiany prawne.

Przedstawiciel Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz PAN prof. Romuald Zabielski przypomniał z kolei o wieloletnim dorobku zagranicznych placówek Polskiej Akademii Nauk (m.in. w Wiedniu, Paryżu, Berlinie, Brukseli, Kijowie i Rzymie) oraz zaapelował o ich adekwatne finansowanie. (PAP)

Nauka w Polsce

lt/ agt/