Zespół Climate & Earth Uniwersytetu Gandawskiego prowadzi w Merelbeke w Belgii szczegółowe pomiary właściwości opadów. Do tego celu naukowcy wykorzystują disdrometr – rodzaj deszczomierza, przyrząd meteorologiczny, który mierzy wielkość i częstotliwość kropel deszczu oraz prędkość ich spadania.

Stanowisko pomiarowe znajduje się na terenie flamandzkiego Instytutu Badań nad Rolnictwem, Rybołówstwem i Żywnością (ILVO). Disdrometr działa tam razem z tradycyjnym deszczomierzem, a wyniki pomiarów są na bieżąco przetwarzane i przedstawiane przez badaczy w postaci aktualizowanych codziennie wykresów.

W przeciwieństwie do zwykłego deszczomierza, który pozwala przede wszystkim określić ilość opadu, disdrometr dostarcza informacji o właściwościach poszczególnych kropel. Dzięki temu naukowcy mogą dokładniej charakteryzować strukturę opadu.

Dane są wykorzystywane m.in. w badaniach nad tzw. erozją rozbryzgową na polach uprawnych. Uderzające w powierzchnię gleby krople odrywają jej drobne cząstki, które mogą być następnie przemieszczane. Właściwości kropel mają więc znaczenie dla oceny procesów erozyjnych zachodzących podczas intensywnych opadów.

Drugim zastosowaniem pomiarów jest kalibracja nowych technik teledetekcyjnych służących do określania intensywności deszczu. Dane z Merelbeke mają również wspierać rozwój modeli umożliwiających dokładniejsze przewidywanie ekstremalnych opadów – zarówno w krótkoterminowych prognozach pogody, jak i w modelach analizujących przyszły klimat.

Badania nad ekstremalnymi opadami mają znaczenie w kontekście zmiany klimatu. Inne zespoły z udziałem belgijskich naukowców przewidują, że do końca stulecia ekstremalne opady w Belgii będą częstsze i intensywniejsze. Analizy wskazują, że wzrost ten będzie związany przede wszystkim z czynnikami termodynamicznymi, w tym większą ilością wilgoci dostępną w cieplejszej atmosferze, a w mniejszym stopniu ze zmianami cyrkulacji atmosferycznej.

Zespół Uniwersytetu Gandawskiego prowadzi równolegle badania nad modelowaniem ekstremalnych opadów. W opublikowanej w 2026 roku pracy badacze pokazali m.in. metodę pozwalającą odtwarzać statystyki krótkotrwałych ekstremalnych opadów przy około jednej dziesiątej kosztu obliczeniowego pełnych, ciągłych symulacji klimatycznych wysokiej rozdzielczości.

Naukowcy liczą, że coraz dokładniejsze informacje o rzeczywistych opadach pomogą udoskonalać zarówno ich obserwację, jak i przewidywanie zjawisk ekstremalnych.

Patryk Kulpok (PAP)

pmk/ agt/