Wśród ptaków i ssaków wirus H5N1 rozprzestrzenił się na całym świecie, jednak nie ma wciąż pewności, czy jest w stanie wywołać pandemię wśród ludzi. Niepokojące jest, że zyskuje zdolność przenoszenia się między poszczególnymi gatunkami zwierząt. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) od 2024 r. zakażenie to wykryto u 116 osób, niemal u każdej z nich powodem był bezpośredni kontakt z zainfekowanymi zwierzętami.

Jak na razie nie zaobserwowano rozprzestrzeniania się wirusa grypy ptaków między ludźmi, co ma decydujące znaczenie dla dalszej jego mutacji i ewentualnego ryzyka wywołania pandemii. Wirusy grypy są jednak często nieprzewidywalne, stąd próby opracowania skutecznej szczepionki przeciwko wirusowi H5N1 - zanim wybuchnie ewentualna pandemia.

Jak informuje BBC, News badania kliniczne z użyciem szczepionki opracowanej w technologii mRNA mają objąć 4 tys. osób, rekrutowanych głównie w Wielkiej Brytanii. Jedna czwarta ochotników z tej puli ma zostać zaszczepiona w Stanach Zjednoczonych. Rekrutowani są głównie pracownicy zakładów drobiarskich oraz osoby w wieku co najmniej 65 lat, a zatem te, które są najbardziej narażone na zakażenie wirusem H5N1.

Nowa metoda wytwarzania szczepionek przeciwko grypie w technologii mRNA ma tę ogromną zaletę, że pozwala szybko uruchomić masową produkcję. Znakomicie się to sprawdziło po wybuchu pandemii Covid-19. Produkcję nowej szczepionki rozpoczęto wczesną wiosną 2020 r., a masowe szczepienia rozpoczęto po kilku miesiącach – jeszcze pod koniec tego samego roku.

Tradycyjna szczepionka przeciwko grypie wytwarza jest głównie z wykorzystaniem zarodków kurzych, zagnieżdżonych w jajach. Po kontroli jakości wprowadza się do nich określone szczepy wirusa. Ta metoda ma jednak ograniczenia w masowej produkcji, gdyż namnożenie się patogenów wymaga czasu, a preparat trzeba jeszcze poddać obróbce, w tym przede wszystkim dokonać unieszkodliwienia wirusa grypy. Dzięki temu nie ma na przykład ryzyka, że ktoś zachoruje na grypę po podaniu szczepionki.

Testowany w Wielkiej Brytanii preparat przeciwko wirusowi H5N1, jeśli okaże się skuteczny, możne być wytwarzany przez znajdujące się w Harwell w Anglii zakłady amerykańskiej firmy farmaceutycznej Moderna, jednego z głównych producentów szczepionki przeciwko Covid-19 (produkowanej w technologii mRNA).

Firma ta jest w stanie wytwarzać tam 100 mln sztuk takiego preparatu rocznie. Gdyby jednak doszło do wybuchu pandemii grypy ptaków, produkcję tę można byłoby zwiększyć do 250 mln dawek szczepionki rocznie.

Zbigniew Wojtasiński (PAP)

zbw/ zan/