Zespół kierowany przez naukowców z Mass General Brigham i Dana-Farber Cancer Institute (USA) wykazał, że pojedyncze wstrzyknięcie genetycznie zmodyfikowanego wirusa, który selektywnie infekuje i niszczy komórki nowotworowe (wirusa onkolitycznego), może skłonić komórki układu odpornościowego do głębokiego wnikania w guzy mózgu i utrzymania się w nich.

W niedawnym badaniu klinicznym terapia ta wydłużyła czas przeżycia pacjentów z glejakiem wielopostaciowym, najczęstszym i najzłośliwszym pierwotnym guzem mózgu.

„Pacjenci z glejakiem wielopostaciowym nie odnieśli korzyści z immunoterapii, które zrewolucjonizowały opiekę nad pacjentami z innymi rodzajami nowotworów, takimi jak czerniak, ponieważ glejak wielopostaciowy jest guzem »zimnym«, ze słabą infiltracją komórek układu odpornościowego zwalczających nowotwór” – powiedział współautor badania (DOI: 10.1016/j.cell.2025.12.055), dr n. med. Kai Wucherpfennig, z Dana-Farber, cytowany w informacji prasowej. - „Wyniki naszego badania klinicznego i badania mechanistycznego pokazują, że obecnie możliwe jest wprowadzenie tych krytycznych komórek układu odpornościowego do glejaka wielopostaciowego”.

Użyty w badaniu zespołu wirus onkolityczny został opracowany przez dr n. med. E. Antonio Chioccę z Mass General Brigham. Wirus ten jest wytwarzany z wirusa opryszczki pospolitej, zmodyfikowanego genetycznie w taki sposób, że może on tworzyć kopie samego siebie tylko w komórkach glejaka, a nie w normalnych, zdrowych komórkach. Wirus rozprzestrzenia się na komórkę glejaka, zabija ją, a następnie tworzy swoją kopię, która rozprzestrzenia się ponownie na inną komórkę glejaka. Zakażenie komórek wirusem wywołuje również odpowiedź immunologiczną. W badaniu fazy 1 z udziałem 41 pacjentów z nawracającym glejakiem, leczenie wirusem onkolitycznym wydłużyło przeżycie w porównaniu z historycznie raportowanymi przeżyciami, szczególnie wśród osób z wcześniej istniejącymi przeciwciałami przeciwwirusowymi.

W swoim badaniu komórkowym naukowcy zbadali zakres tej odpowiedzi immunologicznej u uczestników badań klinicznych. Ich analiza wykazała, że leczenie pobudzało długotrwałą infiltrację komórek T układu odpornościowego do guzów pacjentów. Bliższe sąsiedztwo cytotoksycznych komórek T z obumierającymi komórkami guza mózgu wiązało się z dłuższym przeżyciem pacjentów po leczeniu. Terapia spowodowała również wzrost liczby komórek T w mózgu.

„Wykazujemy, że zwiększona infiltracja komórek T atakujących komórki nowotworowe przekłada się na korzyści terapeutyczne u pacjentów z glejakiem” – powiedział Chiocca, który jest również współautorem badania. - „Nasze odkrycia mogą mieć istotne implikacje dla nowotworu, którego standard leczenia nie zmienił się od 20 lat”

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ zan/