Odkryto ważny krok na drodze do rozwoju rolnictwa

Fot. Adobe Stock
Fot. Adobe Stock

Już co najmniej 9,2 tys. lat temu na terenie dzisiejszego Uzbekistanu ludzie zbierali dziki jęczmień, używając do tego sierpów. Badanie pokazuje, że przemiany kulturowe prowadzące do wykształcenia się rolnictwa były bardziej rozpowszechnione, niż wcześniej sądzono.

Początki rolnictwa w neolicie były przełomowym etapem w rozwoju współczesnej kultury ludzkiej – przypominają autorzy publikacji, która ukazała się na łamach pisma „Proceedings of the National Academy of Sciences”.

Jak zwracają uwagę, rolnictwo powstawało niezależnie kilkukrotnie w różnych częściach świata, m.in. w Afryce, obu Amerykach i Azji Wschodniej.

Żródła wielu kluczowych upraw, takich jak pszenica, jęczmień czy rośliny strączkowe, prowadzą do rejonu Żyznego Półksiężyca i zbioru dzikich zbóż, dokonywanego przez lud Natufijczyków ok. 10 tys. lat temu.

Jednak badacze pokazali, że także ludzie mieszkający na terenie dzisiejszego Uzbekistanu zbierali dziki jęczmień, używając do tego narzędzi przypominających sierpy.

Nowe obserwacje wskazują, że przemiany kulturowe stanowiące etapy pośrednie między zbieractwem a rolnictwem były bardziej rozpowszechnione, niż dotąd przypuszczano. Podważa to tezy, że uprawa rozpoczęła się jako reakcja jednej społeczności na presję demograficzną lub zmiany klimatyczne.

Kamienne narzędzia, węgiel drzewny i pozostałości roślin odkryte w znanym stanowisku w grocie Toda, w Dolinie Surkandarja, na południu Uzbiekistanu, a także analizy archeobotaniczne wskazały na to, że w analizowanym okresie w tamtejszych dolinach ludzie zbierali jęczmień.

Wśród innych pozostałości roślinnych znaleziono łupiny dzikich pistacji oraz nasiona jabłek.

Analiza śladów użytkowania narzędzi kamiennych – głównie ostrzy i odłupków wykonanych z wapienia – wskazuje, że służyły one do cięcia traw lub materiału roślinnego - podobnie jak znaleziska z stanowisk, o których wiadomo, że praktykowano w ich obrębie rolnictwo.

- Odkrycie to powinno zmienić sposób, w jaki naukowcy postrzegają przejście od zbieractwa do rolnictwa - ponieważ pokazuje, jak powszechne były zachowania przejściowe – mówi autor badania, prof. Xinying Zhou z Chińskiej Akademii Nauk.

- Starożytni łowcy i zbieracze byli już związani z praktykami kulturowymi, które doprowadziły do narodzin rolnictwa. Coraz więcej badań sugeruje, że udomowienie roślin nastąpiło bez celowego zamiaru człowieka, a odkrycie, że ludzie nieustannie rozwijali zachowania prowadzące do rolnictwa, wspiera ten pogląd – dodaje jeden z badaczy, Robert Spengler z Instytutu Geoantropologii im. Maxa Plancka.

Naukowcy będą nadal sprawdzać, jak powszechne były w tamtym okresie opisane przez nich praktyki w Azji Centralnej. Ponadto analizują możliwość, że wspomniane ziarna stanowią wczesny przykład uprawy z wykorzystaniem morfologicznie dzikiego jęczmienia.

Jeśli rzeczywiście rośliny te były uprawiane, mogłoby to oznaczać, że eksperymentowano tam w odrębnym ognisku początków rolnictwa, albo że tradycja z Żyznego Półksiężyca rozprzestrzeniła się na wschód znacznie wcześniej, niż dotąd sądzono. W obu przypadkach przyszłe badania prawdopodobnie uzupełnią wiele luk w naszym rozumieniu dziejów człowieka – uważają specjaliści.

Marek Matacz (PAP)

mat/ zan/

Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.

Czytaj także

  • Fot. Adobe Stock

    Webb zobrazował Mgławicę Motyl

  • Fot. Adobe Stock

    W. Brytania/ Raport: zmiany klimatu odpowiadają za rekordową liczbę pożarów w krajach UE

Przed dodaniem komentarza prosimy o zapoznanie z Regulaminem forum serwisu Nauka w Polsce.

newsletter

Zapraszamy do zapisania się do naszego newslettera