Artystyczna wizja walenia z Lubelszczyzny polującego na ryby ławicowe. Autor rekonstrukcji: Marcin Ambrozik.

38 mln lat temu na terenie dzisiejszej Lubelszczyzny pływały walenie

W kopalni bursztynu niedaleko Lubartowa (Lubelszczyzna) odkryto fragment żuchwy walenia sprzed ok. 38 mln lat. To pierwsze potwierdzone znalezisko eoceńskiego walenia z terenu Polski i dowód, że już wtedy obok olbrzymich drapieżników istniały małe, szybkie gatunki, trybem życia przypominające dzisiejsze delfiny.

  • Na zdjęciu dr Tomasz Szczygielski, Instytut Paleobiologii PAN. Źródło: PAP
    Życie

    Paleobiolog: od triasu po dziś żółwie są stałym elementem ekosystemów

    Choć żółwie nigdy nie były gatunkami dominującymi, to od pojawienia się w triasie aż po dziś są stałym elementem ekosystemów. Pod tym względem te powolne, zazwyczaj małe zwierzęta, żyjące na uboczu, osiągnęły bardzo duży sukces ewolucyjny – powiedział PAP paleobiolog dr Tomasz Szczygielski.

  • Fot. Adobe Stock
    Świat

    Brazylia/ Skamieniałe jaja krokodylomorfów z Sao Paulo mają ponad 80 mln lat

    Skamieniałe jaja krokodylomorfów, znalezione we wschodniej Brazylii, mają ponad 80 mln lat - poinformowali paleontolodzy, podsumowując badania trwające od 2020 roku.

  • Fot. Adobe Stock
    Świat

    Brazylia/ Zrekonstruowano wygląd jaszczurki sprzed 240 mln lat

    Ekipa paleontologów z Brazylii zrekonstruowała wygląd jaszczurki sprzed 240 mln lat, która żyła na terenie tego południowoamerykańskiego kraju. Punktem wyjścia do pracy naukowców był niewielki fragment skamieliny czaszki nieznanego nauce zwierzęcia.

  • Fot. Adobe Stock
    Życie

    Znalezione w Polsce żółwie trójpazurzaste sprzed 12 mln lat przesuwają znany zasięg ich występowania

    W trzech stanowiskach w południowej Polsce paleontolodzy znaleźli skamieniałości żółwi trójpazurzastych sprzed ok. 12 mln lat: czaszkę oraz fragmenty pancerza. Znaleziska przesuwają znany zasięg występowania tej grupy zwierząt - znacznie dalej na północ niż wcześniej sądzono.

  • Fot. Adobe Stock
    Świat

    Mosasaury żyły też w rzekach; ząb z Dakoty zmienia obraz „morskich” gadów

    Mosasaury, ogromne gady z późnej kredy, uznawane dotąd za wyłącznie morskie drapieżniki, mogły zamieszkiwać także wody słodkie – wynika z analizy izotopowej szkliwa zęba znalezionego w formacji Hell Creek w Dakocie Północnej.

  • Rekonstrukcja życia Paradoxophidion richardoweni z późnego eocenu (37 milionów lat temu) w Anglii. Grafika: Jaime Chirinos, z arch. Georgiosa Georgalisa.
    Życie

    Nowy gatunek węża sprzed 37 mln rzuca światło na wczesną ewolucję „zaawansowanych węży”

    Wśród dzisiejszych węży dominujące są te z grupy Caenophidia. Paleontolodzy opisali i nazwali nowy gatunek węża sprzed 37 mln lat. To odkrycie rzuca światło na nie do końca poznane wciąż początki ewolucji tej grupy. Interesujący jest też sam wąż – z mozaiką cech anatomicznych z bardzo różnych grup.

  • 12.09.2025 PAP/Piotr Polak
    Życie

    Powstała baza żółwi żyjących na terenach Polski i Czech od triasu po dziś

    Informacje na temat blisko 300 okazów żółwi żyjących na terenach Polski i Czech od ok. 215 mln lat temu po dziś – objęła baza danych stworzona przez naukowców z Instytutu Paleobiologii PAN. W otwartym dostępie można znaleźć informacje o okazach, ich zdjęcia i modele 3D.

  • Rekonstrukcja wyglądu jurajskiego żółwia z Krzyżanowic autorstwa Bogusława Waksmundzkiego.
    Życie

    Ślady na pancerzach jurajskich żółwi – zapisem złożonych relacji tych zwierząt z innymi organizmami

    Naukowców z Uniwersytetu Warszawskiego zainteresowały licznie występujące i niejednorodne dołki na pancerzach „polskich” żółwi żyjących 150 mln lat temu. Ich analizy wykazały, że te ślady m.in. pasożytnictwa czy ataku drapieżnika, w szerszej perspektywie są zapisem relacji żółwi z innymi organizmami.

  • Toń morska w jurze i w kredzie. Arch. Macieja Pindakiewicza
    Życie

    Ryby zdetronizowały głowonogi i zdominowały oceany na przełomie kredy i jury

    Morza w okresie jurajskim nie przypominały tych dzisiejszych, ponieważ wtedy dominowały głowonogi, których najbliżsi dzisiejsi krewniacy to kałamarnice i mątwy. Zmiana nastąpiła na przełomie jury i kredy, kiedy to ryby zaczęły przejmować oceany – wykazały badania paleontologów m.in. z PAN.

Najpopularniejsze

  • Fot. Adobe Stock

    Psycholog: gwałtowne przerwanie gry komputerowej w złości to ważny sygnał

  • Filozof: AI może być kolejnym ciosem w ludzką pychę – po Koperniku, Darwinie i Freudzie

  • Biblioteka UW: wolontariusze potrzebni do odczytania rękopisów, których nie rozumie AI

  • Zmiana diety żubrów rozregulowuje ich rozród

  • Mobbing na uczelniach – trwa badanie ankietowe

  • 13.06.2025 PAP/Andrzej Jackowski

    Drewniane zrębki skutecznym sposobem na ograniczanie liczby kleszczy

  • Zaangażowanie w sztukę spowalnia starzenie

  • Zespół policystycznych jajników zmienił nazwę

  • Worldometer: Turkmenistan zużywa najwięcej wody na świecie w przeliczeniu na mieszkańca

  • Wirusolog: Ebola nie przenosi się drogą powietrzną

Warszawa, 27.05.2026. Minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek (P) na sali posiedzeń Sejmu. PAP/Leszek Szymański

Minister nauki: w ciągu pięciu lat chcemy osiągnąć 2 proc. PKB na naukę

W ciągu najbliższych pięciu lat chcemy osiągnąć 2 proc. PKB na naukę – zapowiedział w środę w Sejmie minister nauki Marcin Kulasek. Zaapelował o dialog i dobrą wolę „wszystkich stron” w dyskusji o przyszłości polskiej nauki.

newsletter

Zapraszamy do zapisania się do naszego newslettera