21.09.2018
PL EN
23.02.2018 aktualizacja 27.02.2018
Karolina Duszczyk
Karolina Duszczyk

Pionierskie badania nad "punktozą"

Źródło: Fotolia Źródło: Fotolia

"Punktoza" - gra parametryczna, w którą grają naukowcy? A może choroba sprawiająca, że pracownicy akademiccy chętniej wybierają "punktowalne" problemy badawcze? Dr hab. Emanuel Kulczycki zapyta ponad 160 naukowców, jakie konsekwencje ma polityka naukowa dla praktyk publikacyjnych.

Jak zauważa dr Kulczycki, nowe modele zarządzania nauką kładą nacisk na policzalność i rozliczalność efektów pracy naukowców. Mają oni nie tylko badać i opisywać świat, ale również publikować swoje wyniki w najbardziej uznanych kanałach komunikacji naukowej. W ten sposób nauka w XXI wieku stoi pod znakiem „przyśpieszonej akademii” oraz reguły „Publikuj albo Zgiń” (Publish or Perish).

Produktywność naukowców mierzą specjalne systemy ewaluacji. Doktor Kulczycki sprawdzi, w jaki sposób wykorzystywanie rozwiązań krajowego systemu ewaluacji nauki oraz kopiowanie go na poziom poszczególnych uczelni lub wydziałów, zmienia sposób pracy naukowców. Oceni, jakie konsekwencje ma polityka naukowa dla praktyk naukowych, w tym praktyk publikacyjnych polskich badaczy.

Badacz stawia hipotezę, że kopiowanie na uczelniach rozwiązań krajowych wytwarza tzw. punktozę, inaczej - grę parametryczną. Jest to takie prowadzenie badań i publikowanie ich wyników, które pozwala wpisywać się w priorytety i reguły systemu ewaluacji nauki, jakiemu podlega dana społeczność akademicka. Przejawem "punktozy" jest np. wybieranie „publikowalnych” problemów badawczych. Granie w grę oznacza zatem funkcjonowanie w społeczności akademickiej, awansowanie i zdobywanie stanowisk poprzez odpowiednie realizowanie celów systemu ewaluacji nauki.

Dr Emanuel Kulczycki był jednym z autorów prowokacji, w wyniku której fikcyjna badaczka dr Anna O. Szust została redaktorem kilkudziesięciu recenzowanych pism naukowych. Kilka z nich uczyniło ją nawet redaktorem naczelnym. Wszystko zostało opisane na łamach "Nature". Więcej na ten temat w serwisie Nauka w Polsce - tutaj.

Badacz z Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu jest jednym z laureatów tegorocznego konkursu SONATA BIS. W projekcie dofinansowanym przez Narodowe Centrum Nauki kwotą blisko 2 mln 140 tys. zł sprawdzi, w jaki sposób przedstawiciele nauk humanistycznych i publikują wyniki swoich badań.

"Scharakteryzujemy wzory publikacyjne polskich badaczy, tzn. jakie i dlaczego typy publikacji wybierają, jak decydują o języku publikacji, co sprawia, że piszą współautorskie teksty. Aby zrozumieć kontekst, w którym punktoza jest wytwarzana, zrekonstruujemy dyskursy, które toczą się nad ewaluacją nauki już od 1918 roku w Polsce. Pokażemy również, że reguła +Publish or Perish+ sprawia, że naukowcy coraz częściej korzystają z kanałów publikacji tzw. Fałszywej Akademii, czyli drapieżnych czasopism i konferencji" - dodaje dr hab. Kulczycki w opisie swojego projektu.

Wraz ze współpracownikami badacz przeprowadzi 167 wywiadów z kadrą zarządzającą i naukowcami z polskich uczelni i instytutów Polskiej Akademii Nauk. Dokona analiz bibliometrycznych i naukometrycznych polskich jednostek naukowych. Równolegle zbuduje korpus oficjalnych regulacji i publikacji z lat 1918–2017, poświęconych ewaluacji w nauce. Dodatkowo zbuduje bazę bibliometryczną prezentującą udział polskich naukowców w Fałszywej Akademii.

Zdaniem dra hab. Kulczyckiego wyniki jego pracy zainteresują badaczy nauki i szkolnictwa wyższego, komunikacji naukowej oraz specjalistów z zakresu polityk publicznych.

"Nasze badania przyczynią się do zrozumienia tego, jak naukowcy postrzegają i rozumieją wytyczne ewaluacyjne. Pozwolą wskazać pożądany i niepożądany wpływ polityki naukowej na naukę" - podsumowuje laureat konkursu SONATA BIS.

PAP - Nauka w Polsce

kol/ ekr/

Copyright © Fundacja PAP 2018