18.11.2017
PL EN
14.09.2017 aktualizacja 14.09.2017

Naukowcy: otwórzmy oczy na problem braku piasku

Fot. Fotolia Fot. Fotolia

Wszechobecny, tani i łatwy do pozyskania – wydaje się, że piasek jest surowcem, którego nie da się wyczerpać. Nic bardziej mylnego – mówią naukowcy i ostrzegają na łamach ”Science”, że nadmierna eksploatacja piasku nie tylko wyczerpuje jego zapasy, ale też szkodzi środowisku, zagraża lokalnym społecznościom i rodzi konflikty.

Wyściela kilometry plaż na całym świecie, zalega na dnie oceanów, tworzy rozległe pustynie – naukowcy przestrzegają jednak, by nie ulegać złudzeniu, że piasek zawsze będzie powszechnie dostępny. Takie podejście może nas w przyszłości drogo kosztować, piszą w swej publikacji badacze z Niemiec i USA.

Choć pozornie piasek jest tani i łatwy do pozyskania, prawdziwe koszty jego globalnego wydobycia i wykorzystania są dużo wyższe niż oficjalnie podawane, a do tego nierównomiernie rozłożone, czytamy w artykule.

Piaskownie na całym świecie przyczyniają się do erozji wybrzeży, niszczenia siedlisk zwierząt oraz rozprzestrzeniania się inwazyjnych gatunków. Powstałe podczas wydobywania piasku, wypełnione wodą niecki to z kolei idealna wylęgarnia komarów przenoszących malarię.

Co więcej, te negatywne efekty nie są odczuwane tam, gdzie się wykorzystuje piasek, ale w biedniejszych regionach świata, gdzie prowadzi się jego wydobycie.

Naukowcy opisują też inną ”ciemną stronę” piaskowego biznesu. Zyski z obrotu piaskiem przyciągają zorganizowaną przestępczość i kreują międzynarodowe konflikty. Co gorsze, wszelkie próby uregulowania tej gałęzi gospodarki w krajach rozwijających się zaowocowały jedynie nasileniem nielegalnej, często mafijnej działalności.

Autorów najbardziej martwi fakt, że niewiele osób czy rządów właściwie rozumie ekonomikę wydobycia piasku i potrafi dostrzec rzeczywiste tego konsekwencje.

”Tak jak w przypadku wielu surowców naturalnych, od których zależy świat, piasek jest idealnym przykładem transakcji, które wydają się proste, ale w rzeczywistości są głęboko złożone i naszpikowane nierównością i ryzykiem” – mówi jeden z autorów publikacji, Jianguo ”Jack” Liu z Uniwersytetu Stanowego Michigan.

Jego zdaniem obecne połączenie szybko rosnącego popytu i nieograniczonego wydobycia to prosta recepta na rosnące braki tego surowca w niedalekiej przyszłości.

”Piasek stający się dobrem rzadkim to olbrzymi problem dla globalnego środowiska i społeczeństwa, ale nie jest jeszcze postrzegany czy rozumiany (jako problem – przyp. PAP)” – potwierdza główna autorka Aurora Torres z niemieckiego Centrum Badań nad Bioróżnorodnością (iDiy) i Uniwersytetu Marcina Lutra w Halle i Wittenberdze.

Ona również przestrzega przed uznawaniem piasku jako surowca występującego w nadmiarze lub odnawialnego, ”chyba że wskaźniki samouzupełniania zasobu odpowiadają lub przekraczają wskaźniki wydobycia”. Niestety, w skali globalnej bilans wydobycia piasku nie spełnia tego warunku, dodaje badaczka.

Naukowcy chcą zainicjować pierwsze międzynarodowe badanie pełnego zakresu podaży i popytu na piasek. Ich zdaniem potrzeba szerszej i bardziej kompleksowej wiedzy o procesie pozyskiwania i wykorzystywania piasku, a także jego transporcie, obrocie i wszelkich możliwych negatywnych efektach dla przyrody i ludzi, które mogą tej działalności wynikać.

Piasek to kluczowy surowiec w budownictwie: jest składnikiem betonu, asfaltu, tynku i zapraw murarskich. Wykorzystuje się go też w produkcji szkła i elektroniki. (PAP)

dwo/ agt/

Partnerzy

Copyright © Fundacja PAP 2017