Strona główna Aktualności
Uczelnie

Ustawa 2.0 nabiera kształtów - zmiany na uczelniach w zapowiedziach MNiSW

14.05.2017 Uczelnie, Narodowy Kongres Nauki, Prawo, Uczelnie i instytucje naukowe

Fot. Fotolia

Nowe ścieżki dochodzenia do doktoratu, większa swoboda uczelni w kształtowaniu swojej polityki, zmiany w podziale uczelni ze względu na ich misje - to obraz zmian w sektorze szkolnictwa wyższego, jaki wyłania się z dotychczasowych zapowiedzi ministra nauki Jarosława Gowina.

W Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego trwają prace nad Ustawą 2.0, czyli nową ustawą o szkolnictwie wyższym. W proces tworzenia założeń do nowych przepisów włączone zostało środowisko naukowe. We wrześniu br. resort nauki ma przedstawić projekt założeń ustawy.

 

Jednak już z dotychczasowych, tegorocznych zapowiedzi kierownictwa resortu nauki wyłania się pewien obraz reform.

 

PODZIAŁ UCZELNI

 

Resort zastanawia się nad nowym podziałem uczelni. Jarosław Gowin chciałby, aby obok uczelni dydaktycznych i badawczo-dydaktycznych powstała w Polsce grupa uczelni badawczych. Ministerstwo nie wyklucza, że uczelnie badawcze będzie subkategorią uczelni akademickich.

 

Uczelnie badawcze - zdaniem szefa resortu nauki - powinny być nagradzane za prowadzenie badań o znaczeniu przełomowym dla światowej nauki. "Chcielibyśmy tym uczelniom zapewnić pełną autonomię, ograniczyć do absolutnie niezbędnego minimum jakiekolwiek formy ingerencji ze strony państwa czy kontroli ze strony ministerstwa" - zaznaczał w kwietniu br. Gowin. Poza tym minister chciałby, by podstawową formą studiów na uczelniach badawczych był udział w realnych badaniach.

 

Resort nie chce, aby na powstaniu uczelni badawczych straciły inne szkoły wyższe. "Finansowanie uczelni badawczych to finansowanie dodatkowe, musi pochodzić ze wzrostu nakładów na naukę i szkolnictwo wyższe w roku 2018 i w następnych latach" - mówił w kwietniu Gowin.

 

AUTONOMIA

 

Resort nauki wiele razy zapewniał, że Ustawa 2.0 zagwarantuje uczelniom większą niż dotąd autonomię. Przepisy mają być więc tak skonstruowane, aby szkoły wyższe mogły więcej spraw uregulować we własnych statutach, zamiast zdawać się na odgórne zapisy w rozporządzeniach i ustawie.

 

STUDIA

 

Ministerstwo zapewnia, że w Ustawie 2.0 nie wprowadzi opłat za studiowanie. Chociaż Jarosław Gowin uważa, że studia medyczne powinny być płatne - z czym łączyłby się system stypendiów - to temat ten ma nie być podejmowany w nowej ustawie o szkolnictwie wyższym.

 

Ustawa 2.0 prawdopodobnie nie będzie przewidywała obowiązkowych egzaminów wstępnych na studia. Zapewnił o tym w maju Jarosław Gowin.

 

Minister zastanawia się też nad zmianami w systemie prowadzenia studiów niestacjonarnych. Zmiany mają polegać na zmniejszeniu intensywności zajęć (tak, by nie trwały od rana do wieczora), co wiązałoby się z wydłużeniem czasu trwania studiów.

 

Według ministra należy także pomyśleć o wzmocnieniu jakości studiów pierwszego stopnia, zwłaszcza w uczelniach zawodowych - tak, aby w oczach pracodawców "były traktowane jako pełnowartościowe studia wyższe".

 

NAUKI HUMANISTYCZNE

 

Gowin mówiąc w kwietniu br. o kierunkach humanistycznych wyraził opinię, że w ich przypadku masowość kształcenia "staje się pułapką". "Humanistyka ma sens i jest bardzo potrzebna. Powinna mieć charakter naprawdę elitarny" - zastrzegał wtedy minister.

 

KSZTAŁCENIE DOKTORANTÓW

 

Resort nauki przymierza się też do przebudowy modelu kształcenia doktorantów. Resort w maju br. zapowiedział, że chce wprowadzić trzy ścieżki uzyskiwania doktoratu. Pierwsza możliwość to udział w programach doktorskich prowadzonych na poziomie uczelni bądź struktur międzyuczelnianych. Druga ścieżka byłaby eksternistyczna, z wolnej stopy. Trzecie rozwiązanie z kolei dotyczyłoby grantów w konkursie Narodowego Centrum Nauki dla wybitnych doktorantów i promotorów.

 

KARIERA NAUKOWA

 

Co do habilitacji, w maju br. szef resortu nauki zaznaczał, że sprawa jeszcze nie jest rozstrzygnięta. MNiSW zastanawia się, czy habilitacja będzie osobnym stopniem naukowym, czy może będzie "szczególnym cenzusem, dającym pewne uprawnienia, zwłaszcza do promowania doktorów”. W obu tych przypadkach doktorzy powinni mieć status samodzielnych pracowników naukowych.

 

Wcześniej MNiSW rozważało pomysł tzw. dużego doktoratu. Rozwiązanie to przewidywało, że przepustką do samodzielności naukowej powinno być spełnienie dwóch warunków: zrobienie doktoratu i zdobycie samodzielnego grantu naukowego.

 

Gowin jest zwolennikiem propozycji, by profesorowie po 70. roku życia wyłączani byli z procesu podejmowania decyzji na uczelniach i przechodzili w stan spoczynku. Jak jednak zaznaczył, nie wiadomo, czy nie będzie to zbyt drogie rozwiązanie.

 

USTRÓJ i DZIAŁANIE UCZELNI

 

Ministerstwo wyraziło zainteresowane pomysłem utworzenia na uczelniach nowego ciała – rad powierniczych wybieranych przez senat uczelni. "Miałyby się składać, mniej więcej w połowie, z przedstawicieli uczelni, i w połowie z osób reprezentujących otoczenie społeczno-gospodarcze. Rada powiernicza wybierałaby rektora" - opisywał w marcu szef resortu nauki.

 

Planowane jest też przeniesienie uprawnień do prowadzenia studiów, kształcenia doktorantów oraz nadawania stopni naukowych, z poziomu jednostki organizacyjnej na poziom całej uczelni. „Chcemy odejść od modelu, w którym uczelnie są luźnymi federacjami wydziałów” – powiedział w maju Gowin.

 

Zapowiedział też odejście od obecnej klasyfikacji dziedzin i dyscyplin naukowych. W miejsce obecnej trójstopniowej, miałaby funkcjonować dwupoziomowa, oparta na klasyfikacji OECD.

 

Ministerstwo nie planuje odejścia od systemu bolońskiego. „Uprawnienia do autonomicznego decydowania o tym, czy studia są prowadzone w trybie jednolitych studiów magisterskich czy trybie dwuszczeblowym, będą przysługiwały tylko uczelniom badawczym. W przypadku innych uczelni chcemy zachować dotychczasowe zasady” – zaznaczył w maju Gowin.

 

Minister zastanawia się też nad zmianą w podejściu do kształcenia nauczycieli. "Nauczyciele powinni być kształceni w ramach studiów jednolitych, 5-letnich, i kształceni wyłącznie na uniwersytetach klasycznych i uniwersytetach pedagogicznych" - przekonywał w marcu szef MNiSW.

 

Resort rozważa też zmiany przepisów dotyczących minimum kadrowego - niezbędnej liczby naukowców zatrudnionych w poszczególnych jednostkach. "Skłaniamy się w ministerstwie do tego, żeby w ogóle odejść od minimów kadrowych" - powiedział w marcu minister.

 

Jarosław Gowin opowiadał też, że w jego ministerstwie trwają prace nad udrożnieniem możliwości dofinansowania uczelni z budżetów samorządów terytorialnych.

 

***

 

Pod koniec maja 2016 r. resort nauki w ramach konkursu wyłonił trzy niezależne zespoły badawcze, które otrzymały granty na opracowanie i skonsultowanie założeń do nowej ustawy. Wyniki prac zespołów zaprezentowane zostały na przełomie lutego i marca br. Propozycje zespołów stały się punktem wyjścia do dalszych prac nad ustawą.

 

Niezależnie od prac zespołów, MNiSW organizuje od października 2016 r. cykl debat w środowisku akademickim. Konferencje programowe Narodowego Kongresu Nauki organizowane są co miesiąc w innym mieście i dotyczą kolejnych tematów istotnych przy konstruowaniu ustawy. We wrześniu podczas Narodowego Kongresu Nauki w Krakowie ma być przedstawiony projekt założeń ustawy prawo o szkolnictwie wyższym.

 

PAP - Nauka w Polsce, Ludwika Tomala

 

lt/ szz/ agt/

Tagi: ustawa 2.0
Podziel się
Ocena: 1 głosów

Logowanie



Nie pamiętam hasła

Rejestracja

Komentarze: 3
Skomentuj Zobacz wszystkie   Dyskutuj na forum

Uwaga Redakcje!

Wszelkie materiały PAP (w szczególności depesze, zdjęcia, grafiki, pliki video) zamieszczone w serwisie "Nauka w Polsce" chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych.

 

PAP S.A. zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - www.naukawpolsce.pap.pl. W przypadku portali społecznościowych prosimy o umieszczenie jedynie tytułu i leadu naszej depeszy z linkiem prowadzącym do treści artykułu na naszej stronie, podobnie jak to jest na naszym profilu facebookowym. 

 

Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów video.

 

Informacje tekstowe z kategorii "Świat" można pozyskać odpłatnie abonując Serwis Nauka i Zdrowie PAP. Serwis ten zawiera ponadto wiele innych najnowszych doniesień naukowych z zagranicy oraz materiałów dotyczących szeroko rozumianej problematyki zdrowotnej. 

 

Informacje na temat warunków umowy można uzyskać w Dziale Sprzedaży i Obsługi Klienta PAP, tel.: (+48 22) 509 22 25, e-mail:  pap@pap.pl

 

Informacje o przedruku artykułów z Serwisu Nauka w Polsce, prośby o patronaty medialne, informacje o prowadzonych badaniach, organizowanych konferencjach itd., prosimy przesyłać na adres: naukawpolsce@pap.pl

 

 

Najpopularniejsze materiały

więcej

Książka

Czy Ziemia to komputer? „Głęboka myśl” ponownie w księgarniach Czy Ziemia to komputer? „Głęboka myśl” ponownie w księgarniach

Wznowienia doczekały się kultowe książki Douglasa Adamsa, w których opisuje on m.in. „Głęboką myśl” - maszynę, której nazwę koncern IBM nadał swemu komputerowi szachowemu - Deep Thought.

Więcej

Myśl na dziś

Wiedzę możemy zdobywać od innych, ale mądrości musimy nauczyć się sami.
Adam Mickiewicz

Nasz blog

Planetarne zoo Planetarne zoo

Ciemne jak smoła, lekkie jak styropian czy pokryte szafirowymi chmurami – takie bywają badane w ostatnim czasie pozasłoneczne planety. Niektóre z nich mogą się okazać bardzo przydatne dla nauki.

Więcej

Tagi